coastwatch

Ecologische Atlas Noordzee

Oscar Bos, van Wageningen IMARES, heeft meegewerkt aan de ecologische atlas Noordzee. Wij vroegen hem naar het hoe en waarom.


Oscar, gefeliciteerd met jullie schitterende atlas. Kan je ons vertellen, wat er precies in te vinden is?
De atlas is echt een kaartenboek. Er staan zogenaamde verspreidingskaarten in van de meest onooglijke wurmen, schelpdieren en merkwaardige kreeften. Kaarten van bekende en minder bekende vissoorten, zoals de schol en de gevlekte rog, van vogels zoals meeuwen en duikers en natuurlijk ook van zeehonden en bruinvissen. Een mooi boek over wat waar leeft in de Noordzee dus.

Hoe lang hebben jullie er over gedaan om deze atlas te maken?
Best lang. Het is allemaal begonnen met de wens van het ministerie van LNV om alle gegevens van het leven in de Noordzee op een rij te hebben. Wij bij Wageningen Imares zijn toen begonnen met zo veel mogelijk gegevens verzamelen. Gegevens van IMARES zelf en van andere instituten in Nederland die onderzoek op de Noordzee doen.

Voor gegevens over de grijze zeehond, zijn bijvoorbeeld verspreidingsgegevens aan de hand van satellietzenders gebruikt. Je ziet dat de hele Noordzee overzwemmen! Bij de vogels hebben we gebruik kunnen maken van tellingen vanuit het vliegtuig en vanaf schepen. Voor de bodemdieren hebben we gegevens gebruikt van 100 verschillende bemonsteringspunten in de Noordzee. Op basis van die gegevens hebben we kaarten gemaakt, teksten geschreven en die samen als een conceptrapport uitgebracht. Dat was al in 2007. Daarna is de stap gezet om er een boek van te maken. En daar komt heel wat bij kijken. Maar het is allemaal goed gekomen, zoals je ziet!
Hoe vertaal je eigenlijk gegevens naar kaarten?
Om een kaart te maken gebruiken we speciale software, waarmee je ruimtelijke informatie over elkaar heen kan leggen. Je hebt een laag met de zee, een laag met Nederland, een laag met de grenzen en een laag met je gegevens, zoals bijvoorbeeld het aantal getelde grote jagers. Samen vormen ze de basis van de kaart. De laag met gegevens bewerken we meestal om een beter beeld te krijgen van waar die soort voorkomt. Bij de bodemdieren bijvoorbeeld, zoals de witte dunschaal, een klein schelpdier, hebben we gegevens van 100 verschillende bemonsteringspunten in de Noordzee. Om een mooie kaart te maken, zijn die gegevens ruimtelijk geëxtrapoleerd. Dat wil zeggen dat je de dichtheid van een soort tussen de bemonsteringspunten in berekent en een kleurtje geeft. Dan zie je dat de witte dunschaal vooral in het midden en noorden van de Noordzee voorkomt.

Wat betekent de atlas voor de bescherming van de Noordzee?
Het probleem bij de natuur in de Noordzee is dat die niet zichtbaar is. Alles ziet er vanaf een boot hetzelfde uit. De kaarten in de Ecologische Atlas Noordzee laten beleidsmakers en gebruikers van de Noordzee zien welke soorten waar voorkomen en welke gebieden je voor welke soort zou moeten beschermen.