coastwatch

Ballastwater - een biologisch afvalprobleem

Marcel Veldhuis is projectleider van het ballastwater onderzoek bij het NIOZ (Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek) op Texel. Hij houdt zich bezig met afval in zee. Niet met plastic of olie, maar met biologisch afval: planten en dieren in ballastwater.


Wat is ballastwater?

Marcel vertelt: 'Het zit zo. Schepen pompen voordat ze wegvaren zeewater aan boord voor de stabiliteit van het schip. Dat wordt ballastwater genoemd. In dat water zitten allerlei kleine dieren, algen en bacteriën die dus met het schip meereizen. Als de schepen in een andere haven binnenkomen, pompen ze het ballastwater mét de organismen uit de tanks. Op deze manier komen planten en dieren op plaatsen die ze zelf nooit zouden bereiken'.

 

Is dat erg, dieren en planten die meereizen in ballastwater?

'Vaak niet, neem het schelpdier de Amerikaanse zwaardschede die veel voorkomt in de Noordzee en op het strand. 30 jaar geleden is dit dier via ballastwater in Nederland terechtgekomen. Deze nieuwkomer heeft geen problemen veroorzaakt. De zwaardschede wordt zelfs gegeten door bijvoorbeeld eidereenden'.

 

Waarom is het dan 'biologisch afval'?

'Het kan flink misgaan als organismen op een andere plaats terechtkomen. Zo is de Amerikaanse ribkwal via ballastwater in de Zwarte Zee terechtgekomen. Deze kwal had het daar naar zijn zin: geen vijanden en veel eten. De ribkwallen aten zoveel vislarven, dat de hele visserij in dat gebied in de problemen is gekomen. Dan kun je over biologisch afval spreken.'

 

Om hoeveel ballastwater gaat het?
'Over de hele wereld gebruiken schepen 5-10 miljard ton ballastwater per jaar, dat is ongeveer 40-80 miljard badkuipen vol! Om problemen met de zeenatuur te voorkomen, wordt het ballastwater schoongemaakt voordat het uit het schip gepompt wordt.'

Wat doet het NIOZ precies?

'Het schoonmaken van ballastwater is ingewikkeld. Naast dieren en planten die je ziet, zit zeewater vol met hele kleine algen en bacteriën. Er bestaan verschillende technieken voor het verwijderen van deze organismen. Bij het NIOZ hebben we een manier verzonnen om te meten of ballastwater schoon genoeg is.' Marcel neemt ons mee naar de haven en laat grote tanks zien. 'Hier gebeurt het onderzoek. Het is heel handig dat het NIOZ aan het Marsdiep - het zeegat tussen Den Helder en Texel - ligt. Daar zit het zeewater in de zomer vol met plankton (kleine algen en diertjes). We kunnen dit water oppompen en meteen als testwater gebruiken. Na behandeling moet - bijna - al het leven eruit verdwenen zijn'.