coastwatch

Hoe vind je een bruinvis in de Noordzee?

Hoe vind je een bruinvis in de Noordzee? Om antwoord te krijgen op die vraag, zochten we Klaus Lucke op. Hij is marien bioloog bij Wageningen IMARES. Daar doet hij onderzoek naar onderwatergeluid, dolfijnen en walvissen.

Klaus: "Bruinvissen zijn kleine tandwalvissen. Net als dolfijnen maken ze hele korte klikgeluiden (‘clicks'). Ze luisteren ze naar de echo's, die weerkaatst worden door dieren en dingen om hen heen. Met de informatie die ze zo verzamelen maken ze een ‘akoestische foto' van de onderwaterwereld. Dit noemen we echolocatie. Vleermuizen gebruiken deze techniek ook. Bruinvissen ‘clicken' bijna zonder ophouden, maar wij kunnen dat niet horen. De ‘clicks' zijn namelijk hele hoge tonen die ver buiten ons bereik vallen.
Het is moeilijk om bruinvissen te bestuderen, we kunnen ze niet horen en zien ze zelden. Ze zijn namelijk de meeste tijd onder water en komen slechts om de paar minuten heel kort boven om adem te halen. Toch willen we weten waar deze dieren het liefst leven, hoe vaak ze bepaalde plekken bezoeken en of ze gestoord worden door activiteiten van mensen, zoals het bouwen van windmolens op zee.

 

Gelukkig hebben we een oplossing gevonden: op 17 plekken in de Noordzee hebben we ‘click-detectors' (CPODs) geplaatst. Door de opgenomen ‘clicks' te analyseren, komen we erachter waar de bruinvissen zitten. Een mooie methode, waarbij we geen apparaatjes (tags) op de dieren zelf plaatsen (telemetrie). Ook is het niet nodig ze te volgen met een boot, wat heel moeilijk en duur is. Nu storen we de dieren niet en verzamelen een keer in de 3 maanden de CPODs om de gegevens over te zetten op onze computers.

Ons volgende probleem was het vinden van de ‘clicks' van de bruinvissen tussen het andere onderwatergeluid. Onder water zijn veel geluiden. Er zijn natuurlijke geluiden, onder andere van de wind en van allerlei dieren. Garnalen en vissen bijvoorbeeld kunnen heel luidruchtig zijn. Maar er zijn ook geluiden van bijvoorbeeld schepen die voorbij varen.

 

Een slim computerprogramma maakt ons werk nu veel makkelijker; het filtert de ‘bruinvisclicks' uit alle opgenomen geluiden. Daardoor kunnen we nu kaarten maken van plekken waar bruinvissen graag komen. Ook kunnen we het nu zien wanneer deze kleine walvissen naar andere plekken gaan en zo kunnen we in de toekomst helpen hen te beschermen tegen te veel lawaai."